Za realizację Programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej odpowiada kilka instytucji, dysponujących określonym zakresem odpowiedzialności, zadań i kompetencji. Są to: Instytucja Zarządzająca (minister właściwy ds. rozwoju regionalnego), Instytucje Pośredniczące (Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Centrum Unijnych Projektów Transportowych, Ministerstwo Klimatu i Środowiska) oraz Instytucja Wdrażająca (Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej).
Instytucja Zarządzająca
Za zarządzanie programem Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej odpowiada Instytucja Zarządzająca (IZ), znajdująca się w strukturach Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej. Odpowiada ona za sprawną i poprawną realizację programu – zarówno w ujęciu całościowym, jak i na poziomie poszczególnych projektów. Wydaje ponadto wytyczne, zalecenia i podręczniki dotyczące różnych aspektów związanych z realizacją programu oraz prowadzi działania informacyjno-promocyjne.
Kompetencje Instytucji Zarządzającej są bardzo szerokie – począwszy od opracowania samego programu, poprzez wybór projektów do dofinansowania, zlecanie płatności na rzecz beneficjentów i weryfikację poprawności ponoszonych przez nich wydatków, aż po całościowe monitorowanie postępów realizacji programu i weryfikację osiąganych celów.
Zadania Instytucji Zarządzającej programem, zgodnie z ustawą o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2021-2027 (tzw. ustawa wdrożeniowa):
- Przygotowywanie propozycji kryteriów wyboru projektów do dofinansowania.
- Wybór projektów do dofinansowania.
- Zawieranie z wnioskodawcami umów o dofinansowanie projektu lub podejmowanie decyzji o dofinansowaniu projektu.
- Zlecanie płatności na rzecz beneficjentów.
- Zapewnienie aktualności i poprawności danych służących do monitorowania realizacji programu operacyjnego.
- Pełnienie funkcji certyfikującej.
- Prowadzenie kontroli realizacji programu operacyjnego, w tym weryfikacja prawidłowości wydatków ponoszonych przez beneficjentów.
- Nakładanie korekt finansowych.
- Odzyskiwanie kwot podlegających zwrotowi, w szczególności:Wydawanie decyzji o zwrocie środków przeznaczonych na realizację projektów lub zadań oraz decyzji o zapłacie odsetek.
- Wydawanie decyzji o umorzeniu w całości albo w części oraz o odroczeniu albo rozłożeniu na raty spłaty należności wynikających z obowiązku zwrotu środków przeznaczonych na realizację projektów lub zadań.
- Rozpatrywanie odwołań od decyzji, o których mowa w pkt. a i b wydawanych w pierwszej instancji przez instytucję pośredniczącą albo wdrażającą.
- Ewaluacja programu operacyjnego.
- Monitorowanie postępów realizacji programu operacyjnego.
- Zapewnienie informacji o programie operacyjnym i jego promocja.
Instytucja Zarządzająca programem Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej
Departament Programów Ponadregionalnych
ul. Wspólna 2/4
00- 926 Warszawa
e-mail: fepw@mfipr.gov.pl
Instytucje Pośredniczące
Instytucja Zarządzająca programem może przekazać wykonywanie części swoich zadań do Instytucji Pośredniczących (IP). Powołując je, przekazuje część zadań i jednocześnie odpowiedzialność za ich realizację. Instytucja Zarządzająca nadal jednak pozostaje odpowiedzialna za wdrażanie całego programu.
Zakres obowiązków IP określa umowa lub porozumienie. Mogą to być na przykład zadania związane z zarządzaniem i wdrażaniem części programu dotyczącej określonej tematyki, w której specjalizuje się dana instytucja, np. ochrony środowiska, rozwoju przedsiębiorstw czy budowy dróg.
Kompetencje:
- zarządzanie poszczególnymi priorytetami programu,
- przygotowanie na podstawie wytycznych Instytucji Zarządzającej szczegółowych kryteriów wyboru projektów w ramach poszczególnych priorytetów,
- przygotowanie opisu własnego systemu zarządzania i kontroli,
- wybór projektów do dofinansowania zgodnie z kryteriami oraz podpisywanie umów z beneficjentami,
- zapewnienie zgodności projektów z zasadami wspólnotowymi i krajowymi,
- weryfikacja, czy wydatki zadeklarowane przez beneficjentów zostały rzeczywiście poniesione i czy są zgodne ze wszystkimi obowiązującymi zasadami,
- zapewnienie, że beneficjenci oraz inne podmioty zaangażowane w realizację działań prowadzą odpowiednią i odrębną księgowość dla projektów objętych dofinansowaniem,
- zapewnienie systemu rejestracji i przechowywania w formie elektronicznej danych księgowych dla każdego działania w ramach programu oraz zapewnienie, że są to odpowiednie dane umożliwiające jego kontrolę i ocenę,
- prowadzenie elektronicznego systemu monitorowania realizacji poszczególnych priorytetów,
- rozliczanie umów z beneficjentami oraz przygotowywanie deklaracji i poświadczenia wydatków w ramach poszczególnych priorytetów, które następnie są przekazywane Instytucji Zarządzającej,
- przekazywanie Instytucji Zarządzającej oraz Instytucji Certyfikującej wszystkich informacji niezbędnych przy certyfikacji,
- zatwierdzanie procedur Instytucji Zarządzających,
- monitorowanie realizacji umów o dofinansowanie projektów,
- monitorowanie realizacji wskaźników,
- prowadzenie kontroli realizowanych projektów oraz kontroli systemowych w Instytucjach Wdrażających i przekazywanie wyników kontroli do Instytucji Zarządzającej,
- opracowanie i przekazanie Instytucji Zarządzającej prognoz wydatków w ramach poszczególnych priorytetów programem,
- przygotowanie sprawozdań z realizacji poszczególnych priorytetów, które następnie są przekazywane do Instytucji Zarządzającej,
- ewaluacja poszczególnych priorytetów,
- odzyskiwanie kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom,
- prowadzenie działań promocyjnych i informacyjnych,
- przechowywanie dokumentacji związanej z wdrażaniem programu przez 3 lata od daty jego zamknięcia.
Instytucje Pośredniczące dla programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej
1. Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
ul. Pańska 81/83
00-834 Warszawa
tel.: (22) 432 80 80, (22) 432 71 25
W zakresie priorytetów:
- I Przedsiębiorczość i innowacje (z wyłączeniem działania I.5 Pożyczki na rozwój turystyki)
- II Zrównoważona mobilność miejska
- IV.1 Infrastruktura drogowa
- V Zrównoważona Turystyka
2. Centrum Unijnych Projektów Transportowych
Plac Europejski 2
00-844 Warszawa
tel. (22) 26 20 500
W zakresie piorytetu:
- IV.2 Ponadregionalna infrastruktura kolejowa
3. Ministerstwo Klimatu i Środowiska
ul. Wawelska 52/54
00-922 Warszawa
tel: (22) 36 92 900
W zakresie priorytetu:
Instytucja Wdrażająca
Instytucja Pośrednicząca, za zgodą Instytucji Zarządzającej, może powierzyć realizację części swoich zadań Instytucji Wdrażającej.
W programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027 Instytucja Pośrednicząca - Minister Klimatu i Środowiska - powierzył funkcję Instytucji Wdrażającej (IW) Narodowemu Funduszowi Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej dla:
- działania 2.2 FEPW Adaptacja do zmian klimatu,
- działania 2.3 FEPW Bioróżnorodność.
Na podstawie pisemnego porozumienia pomiędzy IP a IW, IW powierzono zadania w zakresie:
- wyboru projektów oraz zawierania umów o dofinansowanie projektu,
- zarządzania finansowego,
- działań informacyjnych i promocyjnych,
- kontroli,
- wykrywania i przeciwdziałania występowaniu nieprawidłowości, w tym nadużyć finansowych.
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
ul. Konstruktorska 3a
02-673 Warszawa
tel.: (22) 45 90 100