Firma Provaid wykorzystuje aplikację mObywatel do potwierdzania pełnoletności przy kasach samoobsługowych bez konieczności wzywania obsługi. Ponadto wdrażany program ma zastosowanie przy sprawdzaniu tożsamości także w e-commerce oraz podczas zdalnych egzaminów i certyfikacji. Potencjał systemu może zyskać dodatkowy impuls wraz z wdrażaniem eIDAS 2.0 i Europejskiego Portfela Tożsamości Cyfrowej, które otwierają podobnym technologiom drogę do działania na całym rynku UE. Projekt uzyskał dofinansowanie w ramach działania „Platformy startowe dla nowych pomysłów” w programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW).
Kasy samoobsługowe wybieramy przede wszystkim po to, żeby kupować szybciej. W opublikowanym w sierpniu 2026 r. badaniu naukowców z Uniwersytetu Zielonogórskiego, przeprowadzonym wśród setek młodych dorosłych w Polsce, 47 proc. respondentów wskazało krótszą kolejkę i oszczędność czasu jako główny powód wyboru self-checkoutu [1]. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy do koszyka trafia produkt objęty ograniczeniem wiekowym. W tym momencie klient musi czekać na pracownika, który potwierdzi jego pełnoletność, co często znacznie wydłuża proces zakupowy i niepotrzebnie angażuje personel sklepu.
To właśnie konieczność weryfikacji wieku oraz związana z nią potrzeba interwencji obsługi wymieniana była jako jeden z głównych elementów zakłócających płynność zakupów. Jednocześnie z badania wynika, że klienci oczekują przede wszystkim usprawniania już istniejących funkcji kas zamiast dokładania do nich kolejnych możliwości [2].
mObywatel prawdę Ci powie
Na tę potrzebę chce odpowiedzieć polski startup Provaid. Firma stworzyła system pozwalający potwierdzić wiek przy kasie za pomocą cyfrowej tożsamości mObywatel, bez konieczności wzywania pracownika. Jak to działa? Po zeskanowaniu produktu objętego ograniczeniem wiekowym klient może wybrać na ekranie kasy opcję cyfrowej weryfikacji. Następnie kupujący skanuje wyświetlony kod QR za pomocą aplikacji mObywatel i potwierdza przekazanie wymaganej informacji. System nie przesyła do sklepu pełnych danych klienta ani informacji o jego tożsamości – otrzymuje jedynie potwierdzenie, czy dana osoba spełnia wymagane kryterium wieku. Poza kasami samoobsługowymi Provaid może być wykorzystywany również w e-commerce, przy odbiorze produktów z automatów paczkowych oraz podczas zdalnych egzaminów i certyfikacji. W sprzedaży online rozwiązanie pozwala potwierdzić wiek lub tożsamość klienta przy zakupie albo odbiorze zamówienia, a w edukacji – zweryfikować, czy egzamin rzeczywiście zdaje właściwa osoba.
W trzymiesięcznym pilotażu przeprowadzonym w warunkach sklepowych średnia weryfikacja wieku trwała mniej niż 16 sekund, 91 proc. rozpoczętych procesów zostało ukończonych, a z cyfrowej opcji korzystała niemal połowa klientów, którzy mieli taki wybór.
Twarz bez wieku
Alternatywą dla metody potwierdzania wieku za pomocą tożsamości cyfrowej są systemy, które próbują oszacować go na podstawie wyglądu twarzy. Technologia, mimo szybkiego tempa rozwoju, nadal nie jest bezbłędna. Według danych pochodzących z raportu brytyjskiego Department for Science, Innovation and Technology algorytmy w dalszym ciągu mają problem z rozróżnianiem osób znajdujących się blisko granicy pełnoletności. Nawet najlepszy z testowanych systemów osiągał w grupie osób w wieku 6–17 lat średni błąd na poziomie ok. 2 lat [3].
W praktyce taka różnica ma kluczowe znaczenie właśnie wtedy, gdy system musi zdecydować, czy klient jest pełnoletni. Z tego względu rozwiązania oparte na cyfrowej tożsamości, które nie próbują określić, na ile lat wygląda użytkownik, lecz potwierdzają konkretną informację, mogą w tym przypadku być bardziej precyzyjne. Zaletą takiego podejścia jest również skala już istniejącej infrastruktury – z aplikacji mObywatel, która może służyć do potwierdzania cyfrowej tożsamości, w Polsce korzysta dziś blisko 12 mln osób [4]. Tylko w 2025 r. aplikację mObywatel pobrano w Polsce ponad 3,4 mln razy, co dało jej czwarte miejsce wśród najczęściej pobieranych bezpłatnych aplikacji mobilnych w kraju [5]. Wdrożenie pomysłu Provaid na masową skalę jest więc stosunkowo proste.
Innowacja na skalę europejską
Znaczenie podobnych rozwiązań może w najbliższych miesiącach znacząco wzrosnąć. Do końca 2026 r. państwa Unii Europejskiej mają udostępnić swoim mieszkańcom Europejski Portfel Tożsamości Cyfrowej (EUDI Wallet), zgodny z rozporządzeniem eIDAS 2.0. W Polsce zostanie on połączony z systemem mObywatela, a jego pilotażowa wersja ma być dostępna jeszcze pod koniec 2026 roku.
Jednym z głównych zastosowań EUDI Wallet ma być właśnie potwierdzanie wieku. Komisja Europejska rozwija rozwiązanie, które pozwala użytkownikowi wykazać, że przekroczył określony próg – np. 18 lat – bez przekazywania usługodawcy nazwiska, dokładnej daty urodzenia ani innych danych osobowych. Narzędzie ma być kompatybilne z przyszłymi europejskimi portfelami tożsamości cyfrowej.
Dla firm takich jak Provaid oznacza to możliwość naturalnej ekspansji w państwach Unii. Wspólne europejskie standardy mają umożliwić korzystanie z cyfrowych poświadczeń także transgranicznie, co w przyszłości może pozwolić na zastosowanie podobnego mechanizmu w sklepach i innych usługach w różnych krajach UE.
Fundusze Europejskie szansą dla startupów
Pierwsze kroki w budowaniu rozwiązania firma stawiała w Specjalnej Strefie Ekonomicznej Euro-Park w Mielcu w ramach „Platform startowych dla nowych pomysłów” z programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej (FEPW) wdrażanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości (PARP).
Zwieńczeniem procesu inkubacji było uzyskanie przez firmę grantu w ramach Komponentu IIa. Startup korzysta również z możliwości udziału w misjach zagranicznych w ramach realizowanego przez PARP projektu „Startups Are Us”.
[1] www.mdpi.com/2076-3417/16/16/8207
[2] Tamże
[3] www.gov.uk/government/publications/age-assurance-data-access-study/age-assurance-data-access-study
[4] www.gov.pl/web/cyfryzacja/panstwo-ktore-rozumie-obywatela-mapa-zycia-porzadkuje-cyfrowe-uslugi
[5] mobirank.pl/2026/01/07/te-aplikacje-byly-najczesciej-pobierane-w-2025-roku/
Źródło: Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości
Źródło grafiki: Adobe Stock / parp.gov.pl