Realizacja programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej przebiega w dobrym tempie. Program jest w zaawansowanej fazie wdrażania. Rozstrzygnięte zostały kolejne nabory, znacząco wzrosła liczba zawartych umów o dofinansowanie i wydatki.
Do tej pory przeprowadzono 37 naborów o łącznej wartości 11,85 mld zł. Stanowi to ok. 92% alokacji programu. Podpisano 1,2 tys. umów o dofinansowanie projektów o łącznej wartości 8,1 mld zł (w tym 7,6 mld zł dofinansowania z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego), co stanowi 67% alokacji programu.
To nie wszystko – obecnie trwa ocena wniosków o dofinansowanie w czterech naborach: Platformy startowe dla nowych pomysłów – komponent IIa (nabór zakończony 30 września br.), Wzornictwo w MŚP (nabór zakończony 29 lipca br.), Dystrybucja energii (nabór zakończony 30 czerwca br.) oraz Zrównoważona mobilność miejska (nabór w trybie niekonkurencyjnym zakończony 25 lipca br.). Zaś w trzech naborach wciąż przyjmowane są wnioski:
- Gospodarka o Obiegu Zamkniętym w MŚP (alokacja: 70 mln zł, nabór potrwa do 30.10.2025 r.),
- Infrastruktura drogowa (alokacja: 84 mln zł, nabór w trybie niekonkurencyjnym, do 15.10.2025),
- Ponadregionalna infrastruktura kolejowa (alokacja: 3,1 mld zł, nabór potrwa do 18.12.2025).
Nowe w programie FEPW – mobilność cywilna i wojskowa, mieszkalnictwo
Istotnym punktem obrad było przedstawienie propozycji zmian w programie Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej.
20 września tego roku zaczęły obowiązywać zmiany przepisów dotyczące funduszy unijnych na lata 2021–2027 . Zmiany uwzględniają nowe okoliczności realizacji programów, takie jak m.in. skutki napaści Rosji na Ukrainę oraz związane z ogólnoeuropejską inicjatywą zwiększającą dostępność tanich mieszkań. W nowe cele wpisywać się będzie nowa interwencja FEPW: Priorytet 7. Odporna mobilność cywilna i wojskowa oraz Priorytet 8. Mieszkalnictwo społeczne.
Na nowe cele w programie FEPW przeznaczono ok. 319 mln euro.
Wsparcie poprawy mobilności podwójnego przeznaczenia (nowy priorytet 7 Odporna mobilność cywilna i wojskowa) jest odpowiedzią na zagrożenia związane z sytuacją geopolityczną, zwłaszcza we wschodnich regionach UE graniczących z Rosją, Białorusią i Ukrainą. Wsparcie przyczyni się do poprawy spójności sieci kolejowej i wzmocni rolę regionów leżących przy wschodniej granicy UE jako korytarza humanitarnego i logistycznego. Łączna wartość inwestycji planowanych w tym obszarze to 209 mln euro.
W nowym priorytecie 8 Mieszkalnictwo społeczne, celem będzie stworzenie długoterminowego systemu wspierania społecznych inwestycji mieszkaniowych w Polsce Wschodniej. Mieszkania społeczne, z regulowanym czynszem, są przeznaczone dla osób o umiarkowanych dochodach. Oferowane są one przez wyspecjalizowane podmioty, takie jak towarzystwa budownictwa społecznego i społeczne inicjatywy mieszkaniowe (TBS/SIM), spółdzielnie mieszkaniowe oraz spółki gminne. Otrzymają one dedykowane wsparcie (dotacja na uzupełnienie wkładu własnego do preferencyjnego kredytu) na m.in. budowę, przebudowę, modernizację mieszkań czy przekształcenie istniejących obiektów na cele mieszkaniowe. Wsparte mieszkania zachowają odpowiedni standard energetyczny, co dla lokatorów oznacza niższe wydatki nie tylko z tytułu czynszu, ale także opłat za energię. Dzięki wsparciu FEPW możliwe będzie zrealizowanie większej liczby takich inwestycji w Polsce Wschodniej.
Wdrażaniem wsparcia zajmie się Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK). Wartość alokacji to 110 mln euro.
Projekt zmian w programie został zatwierdzony przez Komitet Monitorujący. Po zakończeniu procedur krajowych (m.in. zgoda Rady Ministrów) projekt zmian zostanie złożony w KE do oficjalnych negocjacji i zatwierdzenia.
Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej 2021-2027
Program Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej to kontynuacja wsparcia dla wschodnich województw, aby przyspieszyć ich rozwój. Program jest współfinansowany ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Program służy utrwaleniu warunków sprzyjających konkurencyjności gospodarki oraz wyższej jakości życia w sześciu województwach Polski Wschodniej: warmińsko-mazurskim, podlaskim, lubelskim, świętokrzyskim, podkarpackim oraz w regionalnej części mazowieckiego (bez Warszawy i 9 otaczających ją powiatów).
Z programu dofinansowywane są projekty nastawione na biznes, adaptację miast do zmian klimatu, rozwój zrównoważonej mobilności miejskiej, ochronę bioróżnorodności, rozwój inteligentnych sieci dystrybucji energii, zwiększenie dostępności kolejowej i drogowej oraz rozwój zrównoważonej turystyki. Budżet programu Fundusze Europejskie dla Polski Wschodniej na lata 2021-2027 wyniesie 2,65 mld euro.